Hawa ceelalloola
CMIP6
Foocâ fanah takku waytah tan caaloota, mango modelitteh addat tan rosqâ baxsitte kee rosqâ milaagih taqabitte cedoonuh, CMIP6 mango modelitte elle tan innal (coupled model intercomparison project) edde yantifiqen. CMIP “model dadal kee saynis maqnisso Ardi sissinaaneh addat geytimta kaxxa barnaamiji” (WCRP-Climate) Baadak Hawa Fokkaaqoh Barnaamijih (WCRP) Taama Butta Coupled Modeling (WGCM) kinni. Baad caddol 30 daga takke buttaati edde angaluk, 21 model intercomparison projectitte baadal tan qilmih fokkaaqoh porograamak Grand Challenges kee CMIP6 fundamental science esseroora elle tamixxigeh tan innal qimmisseh. Model simulations kaadu baad caddol rosqâ kusaaqitte kee walalittel, IPCC kusaaqih gabbaaqul kusaaqimteh.
CMIP xayyoysam madabiinô kobox rosqâ moodelih ceelo too misso kee kobox makeelisso ardi maknayih raddi caylah, maknay moodelih uncus kee addâ rosqâ baxsi, fayramo kee asmat sinna sinaariyoh addat. tohuk lakal, cugayso baxxaaqissam yangalen gabbatih portokool, cayli kee xaloot (Eyring et al., 2016).
ISIMIP3b
Webportal ClimateImpactsOnline wagsiisak sissin qaynatih ISIMIP3b sissin qaynatih oytitte elle geytimtah tan sissin sekteritteh addat geytimta sissin qaynatih oytitte (ISIMIP) sissin qaynatih oytitte elle geytimta. oyti arac kak yanim asli GCM oyta, CMIP6 archive yeyyeeqeenih. uncus massos kee loowo salac ISIMIP3BASD kee W5E5 v2.0. abbinotteh sugte ( Lange, 2019a, 2020). Industirih uddur (1601-1849), aydaadi (1850-2014) kee foocâ fanah (2015-2100) caaloota CMIP6 sissin modelitteh addat geytimta. CMIP6 sinaariyoh addat tan ISIMIP3b ciggiltah tan: naharsi inxastarih lowsis gibbatu (piKontrol), aydaadu, ssp126 (SSP1-RCP2.6), ssp370 (SSP3-RCP7) kee ssp585 (SSP5-RCP8.5). milallaagimiyyi ISIMIP3b edde anuk xayi-baaxo ramad le uynan, xayi-baaxo baxsa le uynan, xayi-baaxo silayti sissikaane, ayrol fayyale niqna, ayrol yaanam laqna, ayrol addah tan niqna, xer mooyat oobiyyi diifi, ux mooyat oobiyyi diifi, arroqlê gutqo kee Amolladi robti radimi.
ISIMMIP3b oyti ciggiltah tan ceelalloola edde anuk:| Dabrusa | Ribo |
|---|---|
| GFDL-ESM4 | GFDL, ISIMIP oyti satqoh GFDL-ESM4 |
| IPSL-CM6A-LR | IPSL, ISIMIP oyti satqoh IPSL-CM6A-LR |
| MPI-ESM1-2-CQ | Maksi-Planki-Meterologih xiso, ISIMIP oyti satqoh MPI-ESM1-2-HR |
| MRI-ESM2-0 | Maksi-Pilanki- xiso, ISIMIP oyti satqoh MRI-ESM2-0 |
| UKESM1-0-LL | UKESM, ISIMIP oyti satqoh UKESM1-0-LL |
ceelalloola addatinol
GDFL-ESM4 rosqâ wale, CMIP6 cugaysoh exxak teyna, 2018 cabbimte. toh kak tanim:
"aerosol: abnisso ( aerosol edde anuk saanih taqabi), qaran: GFDL-AM4.1 ( kuubed-isfer (c96)- 1 digri migaq tabaatabta fidga; 360 x 180 xexxar/ latitude; 49 caddooda; dagah caddo 1 Pa), qaran Chem: GFDL-ATMCHEM4.1 (kibnele hawa kemistiri), ardi: GFDL-LM4.1 (ardi moodeli qusba coox daynaamik moodeli qaddoysaanam coox qumri kee fayya le xisne kee ballaaqê maykorobitte, ayrol girah, buqre, qayso, kee qayso tile), ardiIce: GFDL-LM4. .1, gayya: GFDL-OM4p5 (GFDL-MOM6, sidiica ximmo- migaq 0.5 digri; 720 x 576 xexxar/ xexxaaral 75 caddooda; dagah exxah miili 0-2 m), oknBgkeem: GFDL-SIM4p5 (GFDL-SIS2.0, sidiica ximmo- migaq 0.5 xexxaaral; 720 x xexxar/57; 5 raawoowi; categories), raadiyeeshin tatrusiyya kee C-giriid daynaamik MOM6 luk sittat axawah tan. : 100km, qaran: 100km, atmoskeem: 100km, ardi: 100km, ardi barad: 100km, gayya: 50km, oknBgkeem: 50km, baddi barad: 50km."
Raceena: CMIP6.CMIP.IPSL.IPSL-CM6A-LR
IPSL-CM6A-LR
IPSL-CM6A-LR rosqah wale 2017 cabbimtem kee kalah CMIP cugaysoh exxa kinni. ceelol edde anuk agleelima: " atmos: LMDZ ( NPv6, N96; 144 x 143 xexxar/ baar; 79 caddooda; dagah caddo 80000 m), ardi: orchidee ( v2.0, lee/ karboon/ cayli caalat), gayya: NEMO -OPA (eORCA1.3, sidiica ximmo aakam 1digri; 362× 332 xexxar/baar; 75 caddooda; fidgaagi: hawa: 250km, ardi: 250km, gayya: 100km, oknBgkeem: 100km, baddi arroqle: 100km."
Raceena: CMIP6.CMIP.IPSL.IPSL-CM6A-LR
MPI-ESM1-2-CQ
MPI-ESM edde anuk amo ladi meekoh ceelalloola silaytuu kee gayya, ECHAM6 ( ispektaral T127; 384 x 192 xexxar/ xexxaaral; 95 caddooda; dagah caddo 0.01 hPa) kee MPIOM ( sidiica ximmo TP04, fayramol x42deg 404 xexxar/baxsa le caddo; dagah exxah seeli 0-12 m), kee ardi kee coox daabisiyyih modelitte JSBACH3.20 kee baddi biyo-geokimistri HAMOCC6. toh gexsittam Maksi pilanki inistitute meteorolojih, hamburg 20146, garman (MPI-M) baaxoh addah migaq fidgaagi: "aerosol: 100 km, atmos: 100 km, ardi: 100 km, ardi barad: ulim, gayya: 50 km, oknBgkeem: 50 km, baddi arroqle: 50 km."
Raceena: CMIP6. Fayya le Raddi MIP.MPI-M.MPI-ESM1-2-HR
MRI-ESM2-0
MRI-ESM2.0 Model Sanat 2017 Fanah Gexak Sugteeh, Jappaanal Geytimta Meteorolojih Fokkaaqoh Exxal Geytimta. toh edde anuk ciggiltah tan exxaaxi: "aerosol: MASINGAR mk2r4 (TL95; 192 x 96 xexxar/baar; 80 caddo; dagah caddo 0.01 hPa), atmos: MRI-AGCM3.5 (TL159; 320 x 160 xexxar/baar caddo; 80 caddo; fayyale caddo 0.01 hPa), qaran keemik: MRI-CCM2.1 (T42; 128×64 xexxar/baar; 80 caddooda; fayyale caddo 0.01 hPa), ardi: HAL 1.0, gayya: MRI.COM4.4 ( sidiica xigri qimmol 0.5 digri xexxar/1 xigri xexxar addah meeridiyoonal maysaasah 0.3 digriik 10 digriik kilbat kee gabbi addat ekuwaater; 360 x 364 xexxaaral/ latitude; 61 caddo; 250km, qaran: 100km, qaran keem: 250km, ardi: 100km, gayya: 100km, keemik: 100km, baddi barad: 100km."
Raceena: CMIP6.CMIP.MRI.MRI-ESM2-0
IPSL-CM6A-LR
UKESM1 NEMO baddi model kee CICE baddi-barad, tonnah kaadu JULES baaxoh addah model, TRIFFID daynaamik coox luk. Toh tonnal anuk, tama model UKCA, MEDUSA luk baddi biyo-geokimistri kee BISICLES model luk daynaamik ice-sheets celsiisak atmosferik kemistiri kee aerosol celsiisak geytima. Raceena: UKESM
Raceenaani:
Eyring, V., S. Bony, G. A. Meehl, CA Senior, B. Istivens, R. J. Stouffer, kee K. E. Tayler, 2016: 6haytô caddoh (CMIP6) fokkaaqoh qaynat kee massoyna. Ardi missoh ceeloh dadal, 9, 1937-1958, 9, 1937-2016.Lange, S.: Tabsi-dacayrih uncus massos kee istaatistikaal salac ISIMIP3BASD (v1.0), Ardi-saynis moodelih dadal, 12, 3055-3070, .
Lange, S.: ISIMIP3BASD v2.4.1, 10.5281/zenodo.3898426, 2020
ISIMIP3b
WGCM CMIP6
GIIRISSO ceelallo
Ta rakaakayal lee sekterih addat tan oytitte elle geytoonuh baxsale modelitte geytimte: Ballaaqe kee Lee Integrated Model (SWIM).
ceelallo maca abaah?
SWIM baxsa luk rakaakay caddol rosqâ kee ardi maqnissoh milaagih taqabitte kusaaqisaanam, taqabitte elle tamixxigem kee adabiyyi maaqattooti elle takke. Model mesoscale addal ittat axawah tan gexsititte axcih lowsis gubat haanam, coox kee lowsis gubat haanam, nutriti kee carbon cycling, kee erosion celta. toh xayyossam mango moodeel xalootitte axcih daqar caxittaama, murti murtisso, kee maaqiddi hangi kee quuka. Tama xayyos inkih tan ittat axawah tan gexsititte inki modelih addat ayrook ayro wakti caddoh addat rakaakayal geytimta oytitte (climate, land use kee soil) kee radditte cubbit haak sissin qaynatih sissinaane akah takkennah abaanam xiqan. ceelol xikne kee lakal gexsit qokkolsimeh GIS foocal ( QAYSO elle rakittam). ceelol 3-caddoh baxsiyyih ekraaro yantifiqe: baasiin- garab baasiinitte- haydrotoopitte. xaloot uddur ittallakleh xayyooweh mango milallaagimih kartooti. SWIM iyyaanam daqaarak qaynat kee rakaakay caddol fanat yan sissin qaynatih modelitte kinni, sabab akak a) sissin haydroloojih kee robti-runoff modelittek baxsa le qaynat kinniimih taagah sissin haydroloojih, coox kee maaqiddi gexsititteh addat sissin qaynatih awlaytiino le; b) saniitisam mangom geytima rakaakay xaagitte kee sahlinuk parametrized takkem bictah mango centibbaaru le haydroloojikaal ceelalloolak muxxi.
iyyaay tet dacrissam?
SWIM elle geytimtam kee uxih elle geytimtam rakaakayak haydroloojih modeling butta Fokkaaqoh exxa 2 PIK isih GitLab raceenah kood lowsis gubat hayta. Daddos koobaahise Mishel Wortmaan, Istefan Liyershi kee Fireed Hatermaan.
manni gitay ceelol baxsa le gersi ceelalloolak ayyunti addal?
Haydroloojih qaynat (leeh qaynat, ardi addah leeh caddo): gersi qaynatih ekohaydroloojih kee haydroloojih modelittek inkih inkih tan qaynat hinnay kaadu tayse;Daqaarak lowsis gubat tan haydroloojih sissinaaneh sissinaane: meqeh tan gexsit baxxaqsa, kontinental-caddoh ardi modelitte, kee kaxxa-kaxxa lee raceenaanih modelitte;
Caxaaxuwi gexsititteh celsiisi: mango haydroloojih modelittek tayse, tamah qaadik tan daynaamik caxaaxuwi gexsititteh addat tan;
Lee mexxatih celsiisi: ballaaqê gexsititteh (akkek qunxa) awlaytiino le conceptual hydrological modelittek tayse;
Simulation of diffuse pollution: gersi marih addal geytimta modelittek muxxi, wakti kee arac xagsiyyih gexsit kee sissin qaynatih gexsititteh addat geytimtaamih taagah;
Ardi maqnisso, buqre xiinisso, buqre qaynat kee rosqâ qaynat kee ardi maqnisso milaagitteh raddi: gersi modelittek muxxi, coox daabisiyyih gexsititteh awlaytiino lowsiisak.
Raceenaani:
kirisanova, v., f. hatermaan, sh. Huang, C. Hesse, T. Vetter, S. Liersch, H. Koch kee Z. W. Kundzewicz, 2014. SWIM luk qilmi kee ardi wagsiisak milaagih taqabitte modelitte: mango abnissoosak baritne baritto. Haydroloojih misso xaagi waraakak, oggolimteh.Kirisanova, F. Wechsungi, J. Arnolxi, R. Srinivasan, J. Wiliyam, 2000. PIK Gabbaaqu Nr. 69 "GIIRI ( ballaaqe kee leeh angaarawih ceelol), xoqoysimâ manwaal", 239p. GIIRI_Aracsenta
Krysanova, V., Mueller-Wohlfeil, DI, Becker, A., 1998. Mesoskaal lee-qangarah addat tan sissin qaynatih qaynatitteh qaynat kee fokkaaqoh qaynat. Ardi-wag ceelallo, 106, 261-289.
Buqrê ceelalloola
Buqrê oyti murti murtissoh milallaagimih ISIMIP3b buqrê oytih xalootuk beenih yenen. tanbulleem oyti kak yanim 11 baxaabaxsa le buqreh waleela. Kulli tii wagittaamak addatino ahaak gubal roorimte
diihay ceelallo - CYGMA1p74
CYGMA yaanam baadal tan murtih ceelallo. ceelol taamitam 0.5° fidga xexxar kee latitude kee ayrol uddur maaqatta le. ceelol, murti dadal ceelallo digloytah kobxisen dadalih ayroorah ramad laqnah raqteemi. Sirray, dubuk racmatti sirray cubbit haak, kah kinnim vernalayzeeshin gexsit awakkih uddur moodelit mayangala. Ayyuufi dadal kee idooliyyi elle yakkem dadal waktih digloytah ixximaami ayyuufih aroocah inxeksih maynaqul amrisen weelot xoqoysimak. Tamah elle tamixxigem, fotosintetik active radiation, radiation-use efficiency (RUE), CO2 fertilization RUE kee inkih tan biomass ossotinah exxah addat geytimta. ballaaqê leeh qeedaalissoh qunxa-model, barad reebih qunxa-model lih axawah tan, abinal evapotranspiration cisaabissuh xoqoysil asele. ceelol, murti dadal ceelallo digloytah kobxisen dadalih ayroorah ramad laqnah raqteemi. Sirray, dubuk racmatti sirray cubbit haak, kah kinnim vernalayzeeshin gexsit awakkih uddur moodelit mayangala. Ayyuufi dadal kee idooliyyi elle yakkem dadal waktih digloytah ixximaami ayyuufih aroocah inxeksih maynaqul amrisen weelot xoqoysimak. Tamah elle tamixxigem, fotosintetik active radiation, radiation-use efficiency (RUE), CO2 fertilization RUE kee inkih tan biomass ossotinah exxah addat geytimta. ballaaqê leeh qeedaalissoh qunxa-model, barad reebih qunxa-model lih axawah tan, abinal evapotranspiration cisaabissuh xoqoysil asele. koona sissin gitih qaynatitte, axcih, naytiroojiin (N) dagna, laqna, xamca, lee dagna kee lee caddok daga cubbit haak, kee mango taqabih qaynat ayrol salcisa ayrol duddi ossotina caffih aracal vegetative dadalih uddur kee andoryi dadalih uddurih murtisso. Model addat tan soyyah kobxisso kee qaynat N deficit stress lowsiisak geytimam kee gersi coox takkel edde yabneh nan qaynat kinniimih taagah soyya nitrogen fidga le legume kinniimih taagah. N deficits akke waytek inkih tan stress qaynatitte ayrook ayro sissin qaynatih taama kinnim kee kulli qaynatih stress qaynat ixxiga lowsis gubat haak geytima. Ixxiga riig qidaddoh ascossih cisab ummatta sanatal buqre kusaq kee daddos (R&D) awqentitte umman baaxoh sanat 1961 xabba haanam mango obsolescence caddo luk, kee toh amo ladi caddoh agronomic teknoloojii kee xiinisso fanat baaxol tan buqre-aba. mango alhumitte ceelol tan Iizumi et al. (2017).
diihay ceelallo - CROVER
CROVER ISIMIP3a/b porotokol katayak 15 modelittek tiyak teyna kinnim kee ISIMIP3a/b buqre sekterih lowsis gubat haanam; dudda le matteebanni baxxaqsa ISIMIP3a celsis oyti buqre sekterik, ubul ta DOI yasgaarawi :
diihay ceelallo - EPIC-IIASA
EPIC- elle rakittam baad giriid murtih ceeloh maknay " EPIC-IIASA" edde yantifiqqem lafa le baad buqreh siirat xiinisso gabah agle axcih murti gabbatu, maqarros kee buqre gabbatu hinnay dacayri kee orgaaniik buqre doorititte, kee milaagi dariifa, rosqa edde anuk milaagu kee ballaaqê finqa. Toh tonnal anuk, EPIC-IIASA, buqre baaxoh xiinissoh siirat kee dariifah addal tan taqabitte, axcih lee geyto, nitrogen kee phosphorus caddo, kee greenhouse gaazih qaynat wagsiisak, sissin qaynatih taqabitte wagsiisak, sissin qaynatih taqabitte wagsiisak, sissin qaynatih taqabitte wagsiisak, sissin qaynatih taqabitte wagsiisak, sissin qaynatih taqabitte wagsiisak.
Dariifa Poliisih Inkih Tan Hawa Model kee Baad Caddol hinnay Rakaakay Caddol Hawa, Ballaaqe, Ardi Qawwalayla, Kee Ardi Akah Yantifiqen Innah Abak, EPIC-IIASA Baxaabaxsale Hawa, Topograafi, Kee Ballaaqê Caalatitteh Addat Mango Murtitte Kee Ken Xiinisso Mekeelisak Geytimta. Inki gabal coox dadal kee murtisso fanat yan tellemmo, gersi gabal dariifah taqabi kee sarrimaaneh fanat yan angaaraw kusaaqissa.
Ceelalloh, EPIC-IIASA qimmol elle tamixxigem—ballaaqê qaynat kee qilmih caalatal rakitak—qangarah addat tan qaynat, axcih nitrogen (N) qaynat, xayi dariifal tan daqaaral kee qaynat network fanah cultam. Ta taqabi baadal namma-konoyhayto N buqrel edde yantifiqen dariifah addal taqabi kataasak geytimaamih taagah kaxxa taqabi kataasak geytima.
EPIC-IIASA ballaaqê taqabih lowsis, murti raqteh tan xiinisso, ballaaqê organik karboonih lakqoh lowsis kee GHG emissions lowsis edde anuk sarrimaanele buqreh doorit kusaaqisaanam duudumtah. Baadal kee rakaakayittel EPIC-IIASA applicationitte buqre sissinaaneh duddal oytitte geytoonuh cato abtaah, baadal tan hawa kee maaqiddi caagidih hadaf aracat haytuh kaxxa doori digirta.
diihay ceelallo - ISAM
Integrated Saynis Fokkaaqoh Model (ISAM) 0.5° × 0.5° arac xagsaanam kee mango waktih lowsis saaqatak garab fanah sanat fanah yan waktih addat tan lowsis qaynat kinni. C, N, enerji, kee lee baajet baxaabaxsale baaxoh addah ekosistemitteh addat tan fotosintesis, lowsis haydroloojih, radiation transfer, karbon lowsis, kee ekosistem ufuy ruubo (Barman kee kalah tan, 2014a, 2014b; Yang kee kalah tan, 2009). kalah, ISAM edde anuk murti dadalih gexsit C3 kee C4 maaqiddi murti (maaqô, qado, sirray, kee ruddi) kee bayo-enerji qayso (miscanthus, cave-in-rock, kee alamo), too kusaaqih arac-caddo, rakaakay, kee baad caddo ( Gahlot kee kalah., 2020; liin kee kalah., 2017; Niyogi kee kalah tanim, 2015; gad kee kalah tanim, 2013, 2015, 2016). Inki inki tuxxiq le caaloota, ISAM baxsa le kee murti murtissoh cisaabissoh faxximta, edde anuk (i) daynaamik murti-baxsa le fenolooji kee karboon lowsis ekraaroora (Song et al., 2013, 2015), baxaabaxsa le murti sensitivity lowsis dariifah lowsis . caaloota; (ii) daynaamik coox qaynat, wakti baxsa le caffaytu elle geytimam (LAI), canopy height, kee root depth; (iii) sissin ramid keefiyoh gexsititte sissin ramid-fantiita ballaaqê lee beyto kee sissin qaynatih maysaasah.
diihay ceelallo - LDNDC
LandscapeDNDC ISIMIP3a/b porotokol katayak 15 modelittek tiyak teyna kinnim kee ISIMIP3a/b buqre sekterih lowsis gubat hayta; dudda le matteebanni baxxaqsa ISIMIP3a celsis oyti buqre sekterik, ubul ta DOI yasgaarawi :
diihay ceelo - LPJ- fayramo
ceelol murti- xiqsisso bicsa LPJ- GUESS, baxxaaqissam Lindeskog et al. (2013). toh xabcinuk rakitak LPJmL elle qaddowte innal Bondeau et al. (2007), takkay immay mango muhimmik tan ximmoomal baxsa le, edde anuk baaxoh caddoh lowsis akah aban innah, qusba fenoloojih lowsis, kee lowsis lowsis akah yakkennah faxximta potential heat units (PHU) lowsis akah aban innah. Buqre ayroora milallaagu cisaabimte Waha et al katayak. (2012). PHU ossotina faxximta dudda le dadalih murti baxsa le giriid seel cisab 10- sanatih arda maqna laqnah mafdagah ossotina kobxisen buqre ayrok gaba kalti fan ceeloh uddur ( 190 ilaa 245 ayro fan) geytimeh sugte abquriyyaa kee gaaboysoh waadoh ayroora ( Lindeskog kee kalah tanim., 2013). Murtitte inkih tan dadalal gaaboysimta. ta milallaagi baxsi PHU rosqâ xagnimteh qigduk yan massos murti cultivar rosqah uddur. N waado qaduk loowimtam hinna ta ceelol.
diihay ceelallo - LPJmL
LPJmL yaanam milallaagi baadal tan coox weeloy buqre maknayittee kee ardi haydroloojikaal saykil aliftuh fiddinowteh sugte. Baxaabaxsale murtitteh, caysole siirat kee ginô coox daanaamik sissin xiinissoh qaynatitteh addat geytimta sissin qaynatih sissinaaneh addat geytimta.
diihay ceelallo - pDSSAT
pDSSAT ISIMIP3a/b porotokol katayak 15 modelittek tiyak teyna kinnim kee ISIMIP3a/b buqre sekterih lowsis gubat hayta; buqrê sekterik ISIMIP3 celsis oytik dudda le matteebanni baxxaqsa, ta DOI yasgaarawi wagita:
pDSSAT pSIMS dariifat duqaysimak DSSAT murtissoh wale massah baad gital gexsiisoonuh. GGCMI/ISIMIP 3a/3b (butta 1 kee 2) addal DSSAT 4.6 qaynat, away 4.8 qaynat 3a ATTRICI kee 3b butta 3 celsiisenta.
diihay ceelallo - PEPIC
PEPIC yaanam payten elle rakittam dariifâ pooliisih agleh rosqa (EPIC) ceelallo.
diihay ceelallo - PROMET
PROMET yaanam haydroloojikaal ardi gexsitih moodeli kinnim kee tama modeli biyofizikaal daynaamik coox daabisiyyih exxaaxih addat geytimta. Farquhar et al lih abte angaarawal rakitak network naharsi murtisso kee ufuy ruubo elle faxximta innal naharsi caddoh physical kee physiological radmooma elle faxximta innal geysiisoonuh edde yantifiqen. (1980) kee koqso kee kalah tanim. (1987), fenolooji kee namma-qangarah addat tan ximmooma lih angaaraw le Yin et al (2005). PROMET net primary production kee phenology dariifah caalatal lowsis abak, CO2 lowsis C3 kee C4 gititteh addat tan lowsis kee kalah kaadu lee kee laqnah lowsis edde anuk. ummatta kee cayli qeedalsa canopy kee ballaaqê rakiiboh exxa qagaaqagitak alfimteh umman celsis uddur maaqattal. kanopii kee fenoloojih exxa assimilates baxaabaxsa le coox exxaaxil kanopiy fenoloojih dadalih caddo elle rakittam. Assimilates too caxâ baxi digloytah addat gaaboowak tan dadal uddur kafin bayomaas geytimah yan murtissoh gino madqa. Simulation saaqatih addat gexsitak geytimam, dariifah caalatal (baxsa luk ifu, lee, laqna kee silaytu) lowsis gubat haanam faxximta. Ayrol rosqâ moodelih oyti saaqatih caddo fan korsaanam TeddyTool v1.1 (Zabel kee Poschlod 2023) abak geytima. Elle tamixxigeh tan murti meteorological kee ballaaqê caalatal abtah tan gacsal rakitak, murti gaaboysak naharal lee, laqna kee xamcin taqabih sabbatah rabtam bictah aw kaadu alayso gufe waytam bictah. namma caalatal, tah amo ladi murtissoh kasaara katassa.
diihay ceelallo - sahlin ARAC-LINTUL5
SAHLINO---------------------------------------------------------------------------------------------------- sarrimaane le murtittee kee buqre-dariifa wagittaamal mango ceelallo kee celsis taamah rakissoosa .
Hawa caaloota
Awlaytiinoh Hangi Gititte (RCPs) deqsitta, Doolat Fanat Yan Hawa Milaagih Caagiidal (IPCC) 5haytô Fokkaaqoh Gabbaaqul Bicsen. Usun baxaabaxsale caddoh greenhouse gaas-induced radiation drives 2011 ilaa 2100 fanah takkem bictah tanim baxxaqisan, takkay immay, ken xaqut gexaanamih taagah, ayyuntiinô maddur “narratives” akah takkennah abaanam maduudan. Tatre sanat, baadal tan qilmih saynis, qidaddo kee enerjih sissinaaneh modelitte, baadal tan ayyuntiino, demograafi kee qidaddo, ciggilta bool karmah addat, mannal milaagimam xiqqimtam elle kusaaqissah tan qusba “gititte” bicsen. Oson “Ayyuntiinô qidaddoh gititte” (SSPs) axcuk yamixxigen. SSPs 2017 (Riahi et al., 2017) addat yewqeh yan IPCC 6haytô fokkaaqoh gabbaaqul 2021/2022 addat kaxxa doori digirta.
SSPs yaanam rakiiboh yan sinaariyoy, qusba rosqâ poliisitteh addat, asaaku edde nan waktil, fooca fanah takku wayta dadal baxxaqissa. Oson baad beyam duuda koona gita xayyoosan. Koona SSPs baxsa luk ummattâ qallih taama, magaalol xisne, qidaddo dadal, barittoo kee qaafiyat caddol investimentitte, enerjih sissinaane kee ardi lowsis, teknoloojih dadalih caddo kee kalah kaadu faxximta lowsis, axcih manô qaynat milaagitte (Riahi et al., 2017).
RCPs kinniimih taagah SSPs kaadu sinni designitte gaba kaltam madudda, tamah dubuh ayyuntiinô foociino kinniimih taagah rosqâ milaagih taqabitte edde anuk. mangoomuk, uli salcisiyyi hinnay massos maaqattooti too abbinotteh ( O'Neill et al., 2020). Tohih taagah, ClimateImpactsOnline sidiica SSP–RCP ittat axawah tan sissin ayyuntiinô maddur kee radiation sissinaaneh addat tan sissinaaneh oytitte elle tamixxigeh tan innal.
"Sarrimaane" SSP1-2.6
Hawa milaagih sissinaane (SSP1) sissin qaynatih gitat xayyowta, mango adda “Taking the Green Road” axcuk muggaaqisan. Sinaariyo barittoo kee qaafiyatal fayyale midriino akkele. Taham ummattâ qallih tabaatabsi sissikaanee kee ummattâ qallih dadal salcisaanam fan beyta, baxsaluk dadalat tan baaxooxal. Ittat fidin cubbi yan seehadayti baxi nagaynal. Daddos hadaf aracat haanam ossimak gexxah tan macal ugutak, inkigid akke wayti baaxooxal kee baaxoh addal inkih salacah yan. adoobi hangisso addah tan mansoofah dadal kee addah tan gaddittee kee cayli cayla. SSP1 rakiiboh uddur, rosqâ lowsis kee lowsis sissin taqabitte le, rosqâ hadaf baadal inkih guftam duddaamih taagah (O’Neill et al., 2017). SSP1 2100 addat 2.6 watt inki murabbaqih mitir caylah awqenta lih angaaraw le."Rakaakay Qalayli" SSP3-7.0
Fanah yan rosqâ milaagih sinaariyo (SSP3) kaadu “Rakaakay giclo” axcuk muggaaqisan innal, agattiinah giclo kee rakaakay caddol giclo gexsitak geytimta. Taham baaxooxa baaxoh adda akkek rakaakay caagiidal hangi ossimak akah taceennah abta. ceelalloh caylaa kee maaqiddi nagaytaniinah hadafitte dubuk sinni rakaakayal aracat gactam. barittoo kee teknoloojih daddosul midriino salacteh. Qidaddo dadal salacah yan, adoobi uwwayti caylaleeh, inkigid akkewayti waktit laftah. Ossotinah, ummattâ qadad dadal addah yan inxastarih addat kee fayyale dadaltah tan baaxooxal. Inkih yan SSP3 dariifah taqabitte lowsiisoonuh baad caddol qimmoh addah lowsis abak geytimaanam (Fujimori et al., 2017). SSP3 sinaariyo cayli caddot tangale 7 watt inki murabbaqih mitir."Raddimte siraglele daddos" SSP5-8.5
Gibdi sinaariyo (SSP5) sissik teknoloojih dadal kee seehadayti baxi dadalih weelo. Baadak qadaagoogi agleh ossimak temeete. Qaafiyat, barittoo kee sahdaytiino kee Ayyuntiinô capital yaysiisoonuh kaadu maqarle investimentitte tan. Toh tonnal anuk, tamah mangoh tan fossil fuel raceenaanih qaynat kee baadal inkih tan raceenaani kee cayli qaynat lowsiisoonuh kaxxa doori digirta. Ayyuntiinoo kee ekoloojih sissinaaneh xiinissoh duddal, faxximtek geo-injineering edde anuk (Kriegler et al., 2017). ClimateImpacts Online lih angaaraw le SSP5 sinaariyoh caddo girinhawusih gaazitte- 8.5 Watt inki square meter.Wagit kaadu:
Ayyuntiinoo kee qidaddoh gititte tasgalle (SSPs): amolladih mabul (takreena)
Raceenaani:
O'niil, BC, karter, TR, ibi, K. kee kalah tanim. rosqâ milaagih sinaariyoh rakissoh agdaabee kee fayxitte. Nat. Kiliim. Milaagu. 10, 1074-1084 (2020). doy.org/10.1038/s41558-020-00952-020
Riahi, K. et al., Ayyuntiinô maddur gititte kee ken cayla, ardi qaynat, kee laqna qaynat: Inkih tan lowsis, Baad caddol dariifah milaagih qaynat, 42haytô footimal, 153-168 (2017). 2016.05.009
mayballah oyta
W5E5 oyti daffeyna kak tanim wagitto kee qagitak makeelisso oyta kee wagsiisen oyti awlissuh xoqoysil asele. tah xaggimte ceeloh qeedaalissoh cugayso (ISIMIP3b) exxa, oyti daffeyna xaggimte kusaaqitteh baxsa le massos edde yantifiqen. oyti daffeyna kak takkem ardi rakiibo WFDE5 oyti kee baddi rakiibo ERA5 oyti daffeyna ( oyti kee qagitak makeelisso oyti) (Cucchi kee kalah tan., 2020, Hersbach kee kalah tan., 2020). Ossotinah oyti raceena robti oyti 2.3 addat yan robti oyti baadal robti weeloh cugayso (Adler et al., 2003).
W5E5 version 1.0 1979 ilaa 2017 fanah yan waktih oytitte edde anuk, tamah yaanam 2011-2020 fanah yan sanat dubuh 6 sanat kinnim kee tonnah kaadu baxsa le karta 1991-2014 fanah yan waktih addat dubuh yan. Nanu tabna liggidih addat W5E5 ossotina oyta garuq sinnim usqussubnam kee angaarawenno. oyti daffeyna xayyoysam tabaatabta aracih fidga 0.5° kee ayrol waktih fidga.
oyti daffeynah addat tan milallaagimiyyitte ciggiltam kaani: ramad le uynan baarih xaqut ( uxxuk: hurs, unit: %), baxsa le uynan baarih xaqut (huss, kg kg-1), robti radimi (pr, kg m-2 s-1). ), barad radimih cayxi ( prsn, kg m-2 s-1), baarih silayti gutqo ( ps, Pa), baddi caddoh gutqo (psl, Pa), oobisaanam xer mooyat dagah diifi (rlds, W m-2), oobisaanam ux mooyat dagah diifi (rsds, W m-2), xayi-baarih silayti sissika (sfcWind, m s-1), xayi-baarih silayti laqna (tas, K), ayrol fayyale xayi-baax silayti laqna (tasmax, K), ayrol dagna xayi-baax silayti niqna ( tasmiin, k), baarih fayya ( orog, m) kee WFDE5-ERA5 santi saro ( santi saro, 1) ( lange, 2019). W5E5 oyti milallaagu, ardi kee gayyal, ayrol saaqatal WFDE5 oyti. Ardi milallaagih hurs, pr, psl, tasmax kee tasmin kee baddi milallaagih tasmax kee tasmin baxaabaxsale cisaabal geytima. tah baxxaaqissam ciggiila weebsaayitil: WFDE5 ardi amol ERA5 lih gayya (W5E5)
"Obsevations" axcuk doorak, Taariikih Oytih exxal, W5E5 oytih exxal wagsiisen oyti tablem duddah.
Raceenaani:
adler,arf,hafmaan,gj,changi,a.ferraaro,r.shiye,p.-p.janowiyak,j.,nelkin,e.(2003). bicsa-2 baadal robti robti cugayso (GPCP) alsi robti makeelisso (1979–awayih uddur). Haydrometeroloojih majallata, 4(6), 1147-1167. doi:10.1175/1525-7541(2003)004<1147:tvgpcp>2.0.ko;2.
Kuuchi,M.,weedon,GP,Amiisi,A.,Beloyin,N.Lange,S.,muler shimiyed,H.hersibach,H.kee Buontempo,C (2020). WFDE5: uncus massooweh ERA5 qagitak makeelisso oyti kusaaqitteh taqabi. Ardi maknayih missoh oyta, 12(3), 2097-2120. doy.org/10.5194/essd-12-2097-2020
hersibach, h., beel, b., berrisforxi, p., hirahara, s., horani, a., munos-sabater, j., nikolas, j., peyubey, si., raadu, r., shepers, D ., simooni, A., Ayyuntiino, C., Qabdalla, S., Abellan, X., Balsamo, G., Bechtolxi, P., Biyavati,G.,bidlot,J.,bonavita,M.,...Tepawut,JN (2020). ERA5 baad qagi makeelisso. Rubqi sanatih xaagi warkat, 146(730), 1999–2049. 10.1002/QJ.3803
Lange, Istefan (2019): WFDE5 ardi amol ERA5 lih gayya amol yengele (W5E5). V. 1.0. GFZ Oyti Ayfaafayitte. doy.org/10.5880/pik.2019.023
Lange, S.: ISIMIP3BASD v2.4.1, 10.5281/zenoxo.3898426, 2020
Aydaadi ceelissoh oyta
rosqâ ceelalloola cedoonuh, taturte rosqâ caaloota celsis kee wagsiisen oytit qeedaalisan. Modelittek foocâ fanah rosqâ porojektitteh numma diggoysoonuh muhimmik tan ascossi, baadal tan mean surface temperature (simulated temporal kee spatial change) kinnih tanim kee sissin qaynatih laqna elle tamixxigeh tan uddur kee awayih uddur fanah.
culmah gatbarah exxa gabat agle lem ceelol qeedaalisso cugayso ( caddo 6) aydaadi ceelo. Fokkaaqo, Fokkaaqo, kee Klima (DECK) celsiisenta CMIP kee baxsale qaynatih fanat meqe baxsitte, ta caalatal CMIP6. oson kalah ayfaf yaceen benchmarki CMIP6- faaticimte ceelol qeedaalisso cugaysoosa (MIPs).
celsis qimmiseh annaak qeedalsim caalatak naharal inxastarih lowsiisih gibbatu ( piKontrol). Tokkeek, baxaabaxsale waktil sissin caylitte, CMIP6 luk sittat axawah tan, axcih, greenhouse gaas lowsiisih, ardi lowsiisih caylitte, aerosol, solar lowsiisih caylitte kee kalah tan modelitte fanah culsan. toh lakal aydaadi caalootak wadirsi gino. CMIP6 aydaadi ceeloh uddur reebissa 1850 ilaa 2014 fan.
"Taariikih Simulated Data" axcuk doorak, Taariikh Oytih exxal Settings tab, tatre waktih simulation qilmih modelitte tablem duddah.
Raceenaani:
Eyring, V., Lafa, S., Meehl, GA, Senior, CA, Isteevensi, B., Istoofer, RJ, kee Tayler, KE: Amolladi mabla ittat axawah tan ceeloh qeedaalissoh cugaysoh caddo 6 (CMIP6) gibbati margaqa kee massoyna, Geosci . ceelalloh dadal., 9, 1937-1958, doy: 10.5194/gmd-9-1937-2016, 2016.WGCM CMIP6